Wat doen geuren?

Een geur kan in hoge mate je stemming bepalen. Een geur die onze neus negatief prikkelt waarschuwt ons en een plezierige geur willen we graag lang om ons heen. Haast iedereen heeft wel een lekkere parfum of eau de toilette. Geur is ook belangrijk bij wasmiddelen, deodorants, crèmes, en wat al niet meer. En wat dacht je van de geur van lekker eten, die zet allerlei belangrijke spijsverteringsprocessen in je lichaam in werking. Geur en de olie waar het van afkomstig is, kan zelfs geneeskrachtig werken.

Gelukkig weten veel mensen van het gebruik van geuren. Aromatherapie is al duizenden jaren oud. Denk maar eens aan de Wijzen uit het Oosten die wierook en mirre meebrachten.
Maar ook in de Middeleeuwen was het gebruik van etherische oliën populair. Men gebruikte toen vaak rozemarijn, tegen boze geesten en ter ontsmetting. Lavendel is eveneens wijd en zijd bekend. Een zakje met lavendel tussen je linnengoed is heerlijk. Behalve dat het lekker ruikt heeft lavendel een grote geneeskrachtige werking en geeft het rust.

Welke soorten zijn er?

Talloze, hier staan enkele heel bekende soorten. Rozemarijn kun je heel goed gebruiken om het hoofd helder te maken of een ruimte te ontsmetten. Zo kun je tijdens een lange autorit. als je wat suf begint te worden, af en toe een “snuifje” rozemarijnolie nemen; je klaart er flink van op... het proberen waard!
Lavendel heeft grote geneeskrachtige werking. Vooral bij verbrandingen (bijv. door hete stoom uit een pan) kun je deze olie puur op de huid aanbrengen en zul je, vaak tot je verbazing, merken dat er geen blaarvorming optreedt en dat ook de pijn snel vermindert. Een druppel lavendel (puur) op je kussen doet je goed in slaap vallen.
Oranjebloesem (Neroli) is een kostbare olie, omdat er veel oranjebloesem nodig is om slechts 1 druppel te verkrijgen. Hetzelfde geldt voor rozenolie. Laat je niet verleiden goedkope rozenolie te kopen, dit is absoluut geen zuivere olie en heeft geen therapeutische eigenschappen.

Hoe gebruik je ze? Heel belangrijk! Je eigen creatie maken

Het is niet nodig om meteen allerlei dure basisoliën aan te schaffen. Een zuivere zonnebloemolie (eerste koude persing) is heel geschikt om mee te beginnen.
Voeg aan 50 ml zonnebloemolie ongeveer 25 druppels van een paar etherische oliën toe, gebruik daarbij uiteraard je neus en laat het mengsel even “beklijven” zodat de geur zich ontwikkelt en voilà... aan de slag ermee. Let op dat de geuren goed bij elkaar passen, bijv. lavendel met sinaasappel, palmarosa, rozenhout of ylang.
Meer is niet beter. De etherische oliën vormen een synergie (verbinding) en minder is vaak juist beter.
Het is leuk om te experimenteren met de diverse geurmengsels, laat je fantasie de vrije loop.
Misschien schuilt er in jou wel een begaafd parfummaker!

Ten slotte

Je ziet dat etherische oliën voor veel doeleinden te gebruiken zijn en dat je er veel plezier aan kunt beleven. Voor de winter- en feestmaanden zijn dennenolie en de minder bekende bergamot, sinaasappel, petit-grain (een heerlijke olie), scharlei (gebruik deze zuinig, kan bedwelmend werken), salie, rozenhout heel geschikt. Als je toch een dennengeur wilt, probeer dan eens de zilverspar.

Aromatherapie, meer dan geur alleen.
Als we een mandarijn of sinaasappel pellen, door een rozentuin wandelen of een geurbolletje van de lavendelplant tussen onze vingers verwrijven, ruiken we duidelijk de speciale geur van deze vruchten en planten. Maar wat ruiken we nu precies? Het zijn de etherische oliën die een specifieke smaak en geur geven aan vruchten en specerijen en die maken dat bloemen een speciale geur verspreiden.

Etherische oliën, essentiele oliën en aromatische oliën zijn drie verschillende benamingen voor eenzelfde product. Dan hebben we het over de olie die in bloem, plant, boom en kruid aanwezig is. Etherisch wil zeggen vluchtig. Dat is een van de kenmerken van deze olie. Doordat deze snel vervliegt laat ze geen vlekken na. Essentieel betekent noodzakelijk; bij een tekort hieraan kan de plant niet leven. Aromatisch wil zeggen geurig en daarom dient de olie vaak als basis voor parfums en vele andere verzorgende lichaamsprodukten. De oliën worden verkregen door persing, effleurage of distillatie. Nemen we bijvoorbeeld de mandarijn of sinaasappel dan is de etherische (vluchtige) olie gemakkelijk te ontdekken. De schil bevat namelijk zo’n grote hoeveelheid etherische oliën dat deze al direkt vrijkomt als we de vrucht pellen of schillen. De etherische olie van een sinaasappel of mandarijn behoort dan ook tot de minder kostbare etherische oliën. Daarentegen is de hoeveelheid etherische olie van de roos zo klein dat er ruim 1000 kg rozenblaadjes nodig zijn om 300 gr. rozenolie te produceren. Gebleken is dat de aromatische kwaliteit van de oliën een rol speelt bij het aantrekken of afstoten van insecten en dieren.

Archeologische vondsten laten zien dat de mens al tienduizenden jaren geleden medicinale aromatische planten kende en deze op allerlei manieren toepaste. In grafkamers van de farao’s in de piramiden zijn door archeologen diverse kruiden, zoals rozemarijn en sandelhout gevonden. De uit aromatische planten gewonnen oliën werden door hun heerlijke geur in verband gebracht met macht en goddelijke krachten.
De lichamen van de farao’s werden gebalsemd met oliën, gewonnen uit ceder, cypres, mirre en kaneel. Deze oliën zorgden ervoor dat de natuurlijke ontbinding van het lichaam vertraagd werd.
Niet alleen de Egyptenaren dreven een bloeiende handel in etherische oliën, ook in het zogenaamde Tweestromenland, het dal tussen de Eufraat en de Tigris werden in grote, prachtige aangelegde tuinen grote hoeveelheden aromatische planten en struiken gecultiveerd. Ook in Azië gebruikte men al duizenden jaren medicinale geurstoffen. Net als in India, Tibet en Nepal is een leven zonder wieroken en geuren ondenkbaar.
Nog steeds worden de geuren van wierook, mirre, sandelhout met godsdiensten en spiritualiteit geasscocieerd, zoals het Hindoeisme en het Boedhisme. Ook in de RK kerk is de geur van wierook heel bekend.
In Europa werden rozemarijn en jeneverbes eerst gebruikt om de pest te verdrijven en daarna ontwikkelden de reukoliën zich steeds meer tot parfums. Hiermee parfumeerde de elite en het koningshuis zich rijkelijk, omdat het niet populair was zichzelf te baden. Bovendien bevorderde ook het dragen van ingewikkelde pruiken de hygiëne niet bepaald.
In de tijd van Napoleon waren vooral dierlijke parfums erg gewild, zoals amber en muskus. Pas later kwam er veel vraag naar lavendel. In Frankrijk zijn ook nu nog de meeste lavendelvelden.
Frankrijk is trouwens, mede door de band met de Arabische landen, waarin de destilleerkunst een grote verworvenheid kende, hét land waar de ontwikkeling van aromatherapie het verst is gevorderd. De Franse arts, dr. Jean Valnet heeft vele jaren besteed aan het bestuderen en ontwikkelen van de etherische oliën en is daarom hét boegbeeld van de aromatherapie geworden.

Natuurlijk is aromatherapie geen wondermiddel, waarmee schade in korte tijd hersteld kan worden. Ook kan het niet in de plaats komen van traditionele medische behandelingen, maar aromatherapie kan wel een uiterst zinvolle toevoeging zijn.
Etherische oliën, toegevoegd aan een geurlamp verspreiden een prettige geur en dit kan, afhankelijk van de gebruikte planten een ontspannende en kalmerende, of juist activerende invloed uitoefenen.
De etherische oliën kunnen, behalve in de geurlamp, op meerdere manieren worden toegepast; als compres, massageolie, of in het bad. Wel is hier een waarschuwing op zijn plaats, namelijk meer is niet beter. De zuivere etherische oliën zijn zo sterk dat slechts enkele druppels van een pure etherische olie in een basisolie (olijfolie, jojoba, amandel, druivenpit etc) voldoende zijn om bijvoorbeeld een massageolie te maken.
Een etherisch olie puur op de huid gebruiken wordt afgeraden. Voor een paar oliën geldt een uitzondering, zoals voor tea tree en lavendel.
De toepassing van etherische oliën in een geurlamp is heel effectief en belangrijk. Op deze manier worden de geurmoleculen door de hele ruimte verspreid en kunnen we deze inademen. De geur komt eerst in de neus, waar zich bovenin het reukzintuig bevindt. Dit reukzintuig is ons oudste zintuig en onderdeel van het limbische systeem. De waargenomen geur wordt hier gekoppeld aan een emotionele beleving. Het verklaart waarom iemand bij de geur van wierook direct aan een mis in de RK kerk denkt en bijvoorbeeld bij de geur van lavendel aan de linnenkast van oma.
Bovenstaand gegeven, de herinnering die geuren oproepen, wordt momenteel verder onderzocht en ook toegepast in zorginstellingen en ziekenhuizen, bijvoorbeeld door de oliën te verdampen. Het welzijn van patiënten wordt hierdoor verhoogd, waardoor zij zich onder de gegeven omstandigheden goed voelen, zich meer ontspannen, waardoor hun levenskwaliteit verbetert.

Al met al is dit een interessante ontwikkeling waaruit blijkt dat deze complementaire therapie heel goed samen kan gaan met de reguliere behandelingen.

Aromatherapie, toepassen in de zorg. lavendel
In ziekenhuizen en zorginstellingen wordt de toepassing van aromatherapie steeds populairder. In verschillende ziekenhuizen kunnen kinderen hun favoriete geur uitkiezen en deze gedurende hun verblijf bij zich houden. Dit kan heel eenvoudig door een paar druppeltjes etherische oliën te druppelen op een speciaal geursteentje. Een bekende "kinderolie" is bijvoorbeeld Mandarijn. In o.a. het St. Elisabeth Ziekenhuis te Tilburg was dit zo’n succes dat er al in 2004 een klein symposium heeft plaatsgevonden over het gebruik van etherische oliën in het ziekenhuis.
In andere zorginstellingen leren begeleiders en verpleegkundigen een eenvoudige hand- of voetmassage uit te voeren waarbij etherische oliën worden gebruikt. Ook de verdamping van bepaalde oliën is een groot succes en kan eenvoudig worden toegepast. Regelmatige infodagen over aromatherapie trekken steeds meer mensen van andere afdelingen.
In zorginstellingen als verpleeghuizen kan het werken met aromatherapie verrijkend werken. Zo is er onderzoek gedaan naar slaapproblemen van ouderen. Bij een aantal ouderen werd in de slaapkamer lavendel verdampt en dit werd niet gedaan bij de controlegroep. Het bleek na een aantal dagen dat de lavendelgroep veel beter en rustiger had geslapen dan de controlegroep. Lavendel staat o.a. bekend om zijn rustgevende werking. Bij slaap- of onrustproblemen kan er ook een druppeltje lavendel onder de voeten worden aangebracht of op het kussensloop. Vaak is 1 druppel genoeg, omdat etherische oliën een enorme kracht hebben en bij meer overheersend kunnen zijn. Meer is bij aromatherapie beslist niet beter! Ook lavendel verdampen op een afdeling waar onrust is werkt onmiddellijk.
Bewoners van een verpleeghuis zijn meestal niet meer in staat verbaal te communiceren. Zij kunnen dit wel door middel van hun zintuigen en daar is geur er één van.
Een mooi voorbeeld is dat van een dame uit Indonesië. Zij was in de war en zat vaak stil in een hoekje. Ik heb uitgezocht welke oliën er speciaal uit Indonesië komen en vond o.a. de ylang-ylang olie. Een druppel van deze heerlijke zoetruikende olie werd op een klein stukje watten gedruppeld en dit werd bevestigd aan haar kleding. Mevrouw vond de geur heerlijk, deze herinnerde haar aan haar jeugdjaren in Indonesië en zij begon daarover te vertellen. Ylang ylang kan soms bedwelmend werken.
Sommige mensen vinden de geur wat teveel van het goede. In dat geval kan een druppel bergamot of melisse worden toegevoegd, deze oliën versterken de werking van de ylang ylang en maken de geur "lichter".
Ook de etherische olie van sinaasappel is een succes. Deze heet niet voor niets de "zonnetjesolie" Bij een verdrietige stemming kan de olie verdampt worden. Ook een handmassage is dan heerlijk voor de cliënt.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden van het toepassen van aromatherapie in de zorg. Ook voor verpleegkundigen en verzorgenden die intensief bezig zijn met de verzorging kan aromatherapie ondersteunend werken. Een heerlijke olie om te gebruiken is de jeneverbes. Dit is een reinigende en ontgiftende olie, zowel voor het fysieke als het subtiele lichaam. De grootste verdienste van de olie van de jeneverbes is het opruimen van zware en negatieve energieën. Vaak wordt deze olie gebruikt door therapeuten of om de ruimte te reinigen. De olie is gemakkelijk toe te passen door gewoon 1 of 2 druppels in de handpalmen te wrijven en even over het lichaam te strijken en daarna even de grond aan te raken. Negatieve en zware energieën worden daarmee afgevoerd.

Aromatherapie kan dus een wezenlijke heilzame bijdrage geven aan de zorg.

Basilicum (Ocimum basilicum)
De basilicumplant is genoemd naar het Griekse woord voor koning, "basileus" en wordt verkregen door stoomdistillatie van de bladeren en de bloemtoppen.
De plant was zo populair dat hij werd beschouwd als een koning onder de planten. Ook werd de etherische olie van basilicum verwerkt in zalven voor de koning.
De plant is nog steeds heel populair in Griekenland als medicinaal kruid, maar wordt ook met groot succes toegepast in de keuken. De aanwezigheid van resten van deze plantendelen in tomben en grafkamers van 4000 jaar oude piramiden wijst erop dat de uitzonderlijke geneeskrachtige eigenschappen al bekend waren aan zeer oude beschavingen.
Basilicum heeft een positief effekt op het maag-darmkanaal en de spijsverteringsorganen. Bij maagproblemen kan men zacht de maag masseren met een mengsel van 1 eetlepel basisolie (amandel, olijf, jojoba) en 1 à 2 druppels basislicum.
In de 16e eeuw werd basilicum vaak vermalen en als poeder gesnoven bij migraine en verkoudheden in het hoofd. Dit hoeven wij in deze tijd niet zo te doen, we kunnen basilicum in de vorm van etherische olie gewoon verdampen in een geurlamp, of toepassen in een basisolie (bijv. amandel, olijf, jojoba) en dit mengsel in de nek en slapen masseren.
Basilicum doet het heel goed in combinatie met lavendel of bergamot. Deze combinatie werkt goed in een basisolie voor vermoeide en gespannen spieren. Sporters kunnen hier veel baat bij hebben. Bij zwangerschap moet het gebruik van baslicum worden vermeden.
Niet zo bekend, maar ook erg effectief is de toepassing van basilicum in een mondwater. Los hiervoor 2 dr. basilicum op in wat alcohol (wodka of brandewijn) Gebruik 2 druppels op 1 theelepeltje alcohol. Doe dit in een flesje met pipet(30 ml), vul dit flesje aan met water, even schudden en masseer na het tandenpoetsen hiermee het tandvlees.

Bergamot
In Noord-Italië ligt het stadje Bergamo, waarnaar deze heerlijke olie werd genoemd.bergamot Deze citrusvrucht lijkt op een minisinaasappel werd al sinds eeuwen in de Italiaanse volksgeneeskunde gebruikt. In de omringende landen was deze boom onbekend en export vond niet plaats.
De bergamotolie wordt verkregen door de schil van de vrucht gewoon met de hand te persen. De bergamot heeft een zacht en fris aroma, wat in de verte aan citroen doet denken.
De bergamotolie werkt voornamelijk op depressies en angsten, infecties van de urinewegen en doet het goed in de huidverzorging.
Vooral bij steeds terugkerende blaasontstekingen heeft de bergamot zijn nut bewezen omdat het sterk desinfecterend werkt. Samen met kamille en knoflookolie kan een massageolie worden samengesteld. In een 50 ml basisolie zoals zonnebloem, olijf, amandel of jojoba worden van elke etherische olie 4 druppels aan de basis toegevoegd, waarbij bijvoorbeeld met name de buik kan worden gemasseerd.
Bergamot is ook prima geschikt voor verdamping in een aromalamp. De geur is zowel voor mannen als vrouwen acceptabel en bovendien past bergamot bij vrijwel alle bloemenoliën. Goede combinaties zijn o.a. geranium/bergamot, lavendel/bergamot, ylang/bergamot. Vooral als een andere etherische olie te zoet is maakt bergamot deze frisser en pittiger.
Wat de huidverzorging betreft past deze olie heel goed bij de verzorging van een vette of ontstoken huid of in het geval van jeugdpuistjes. Voeg 1 of 2 druppel bergamot tot aan een crème of lotion of maak een gezichtsolie van jojoba (niet vet) en een paar druppels bergamot.
Het moet duidelijk zijn dat bergamot nooit onverdund op de huid moet worden gebruikt omdat dit irritatie kan veroorzaken. Verder ontraad ik ook bergamotolie op de huid te gebruiken als u in de zon gaat zitten, omdat bergamot de gevoeligheid van de huid voor zonlicht verhoogt.
Bergamot is ook een uitstekende reiniger van de atmosfeer. Vooral in kamers en gebouwen, waar veel mensen bijeen zijn of waar een gedrukte stemming heerst kan bergamot verfrissend werken en een opgewekte stemming creëren.
Een andere goede eigenschap van bergamot is dat het bepaalde virussen kan remmen en vooral virussen die voor verkoudheden zorgen. Samen met een paar druppels eucalyptus in een aromalamp werkt het krachtig anti-viraal op de omgeving. Verder is bergamot doeltreffend als verjager van insecten. Doe een paar druppels bergamot en lavendel in een spray en gebruik dit om vliegen en muggen op een afstand te houden.
Tot slot wil ik graag benadrukken dat het belangrijk is om een goede kwaliteit olie te gebruiken.

Rozemarijn.
Rozemarijn is waarschijnlijk na Lavendel de belangrijkste plant die in de aromatherapie gebruikt wordt.
De Rozemarijnstruik met zijn lichtgroene naaldvormige bladeren en lichtblauwe bloemetjes groeit overal in het wild in Europa. Het meest is deze struik te vinden in de buurt van de zee. Dit kun je al aflezen aan de naam, want deze is afgeleid van twee Latijnse woorden, nl. ros en marinus, die samen kleur van de zee betekenen.
In de geneeskunde was Rozemarijn één van de eerste planten die toegepast werden. Maar ook in de keuken en bij religieuze riten werd Rozemarijn gebruikt. De Romeinen en de Egyptenaren vereerden deze plant als "heilig" en sporen zijn gevonden bij de mummies in de piramiden.
In de Middeleeuwen dacht men dat Rozemarijn een duivel-werende werking had en in de ziekenhuizen werd Rozemarijn gebrand om de ruimtes te zuiveren.
Rozemarijn heeft grote postieve werking op het Centrale Zenuwstelsel, bijvoorbeeld bij verlies aan reukzin, slechte ogen en geheugenverlies. Rozemarijn staat erom bekend dat het stimulerend is voor het geheugen. In Hamlet wordt door Ophelia gezegd: "Hier is Rozemarijn, dat is voor je geheugen". Ook vandaag de dag wordt de olie van Rozemarijn gebruikt om helder te blijven en niet in te "kakken" Een druppel Rozemarijnolie in je handpalm wrijven en daarna opsnuiven geeft een gevoel van geestelijke helderheid en houdt je bij de les.
Enige terughoudendheid is ook op zijn plaats, want bij te grote hoeveelheden kan het een op epilepsie lijkende aanval teweegbrengen. Hier zien we een overeenkomst met de homepathie, want in zeer kleine hoeveelheden wordt het gebruikt tégen epilepsie.
Omdat de geur van Rozemarijn vrij overheersend is zul je er niet vlug te veel van gebruiken.
In spierolie is Rozemarijn een belangrijk onderdeel, het is nl een zeer goede olie voor overbelaste, vermoeide en stijve spieren. Een combinatie van rozemarijn, lavendel en marjolein in een basisolie van amandel, jojoba of zonnebloemolie geeft een prima massageolie. Deze kan tevens gebruikt worden om bij haarproblemen toe te passen.
Neem 50 ml bassiolie en voeg hieraan toe: 3 druppels lavendel, 4 druppels rozemarijn en 4 druppels rozemarijn.